Door Pascale Hendrickx, Managing Director Milgro België
De grondstoffentransitie is een gedeelde opdracht die overheid, bedrijven en samenleving raakt. Bedrijven spelen daarin een sleutelrol, maar dan moeten ze wel begrijpen wat deze transitie vraagt en welke keuzes noodzakelijk zijn om vooruitgang te boeken. Tegelijk neemt de urgentie snel toe. Earth Overshoot Day schuift elk jaar verder naar voren en volgens het Circularity Gap Report 2025 is de wereldwijde economie nog maar 6,9 procent circulair. We gebruiken dus structureel meer grondstoffen dan de aarde kan aanvullen. Dat leidt tot schaarste, hogere kosten en toenemende verspilling door inefficiënte ketens.
Bedrijven kunnen die trend doorbreken. De vraag is alleen of ze de juiste duurzaamheidsambities hebben en, als dat zo is, hoe ze die omzetten in concrete actie.
De kloof tussen ambitie en uitvoering
Veel bedrijven erkennen de noodzaak om te verduurzamen en willen stappen zetten. Maar specifiek op het terrein van de grondstoffentransitie blijft het vaak bij intenties. Er ontbreekt inzicht in waar grondstofverlies, materiaalrisico’s of afhankelijkheden precies ontstaan in de keten. Daarnaast is er doorgaans nog geen duidelijke richting of verantwoordelijkheid om circulaire doelen echt te verankeren in het dagelijkse werk. Daardoor blijven ambities losstaan van de praktijk. Circulaire doelstellingen bestaan meestal wel, maar worden zelden structureel geïntegreerd in de bedrijfsvoering. Zo gaan waardevolle grondstoffen — van metalen in afgedankte elektronica tot papier en verpakkingsmateriaal — elke dag verloren.
Zeven stappen om je op weg te helpen
Bedrijven die er wél in slagen om hun circulaire doelen om te zetten in tastbare resultaten, volgen in de praktijk vaak een vergelijkbare aanpak. Uit het stappenplan “7 Ways to Close the Gap” blijkt dat zij werken volgens een gestructureerde traject waarin zeven concrete stappen samen structurele verandering op gang brengen:
- Inzicht in materiaalstromen: je kunt niet sturen op wat je niet weet. Begin met meten en visualiseren. Wat komt er binnen en wat gaat eruit?
- Verspilling zichtbaar maken: ontdek waar waarde verloren gaat en waar risico’s op schaarste ontstaan.
- Focus kiezen: kies één stroom of proces en formuleer een concreet doel.
- Herontwerpen: denk opnieuw na over producten, verpakkingen en processen. Zet in op minder variatie, meer hergebruik.
- Ketenpartners betrekken: de grootste impact ligt vaak buiten de eigen muren. Goed samenwerken is essentieel.
- Gedrag activeren: circulair werken begint bij mensen, niet bij beleid. Maak het zichtbaar, haalbaar en leuk.
- Monitoren en opschalen: meet, leer en verbeter continu. Laat zien dat circulariteit werkt en waar het waarde oplevert.
Wanneer bedrijven meten, verbeteren en kennis delen, groeit circulariteit uit tot een vast en geloofwaardig onderdeel van de bedrijfsvoering.
Van milieuthema naar maatschappelijke strategie
De grondstoffentransitie gaat niet alleen over milieu of kostenbesparing. Ze gaat ook over weerbaarheid, continuïteit en maatschappelijke verantwoordelijkheid. De zeven stappen helpen ondernemingen hun afhankelijkheid van schaarse materialen te verkleinen, risico’s in de keten te verminderen en duurzaam te bouwen aan stabiliteit op lange termijn. Europese regelgeving, zoals de CSRD en de CSDDD, onderstreept die noodzaak.
Organisaties moeten niet langer alleen hun milieu-impact rapporteren, maar ook laten zien hoe zij waarde behouden in hun materiaalstromen: van hergebruik tot circulair ontwerp. Bedrijven die circulariteit vandaag al structureel opnemen in hun strategie, gaan verder dan louter naleving. Ze maken van de grondstoffentransitie een integraal onderdeel van hun werking en bouwen zo aan een organisatie die beter voorbereid is op schaarste, prijsvolatiliteit en strengere regelgeving.
Samen de transitie versnellen
Wie vandaag verantwoordelijkheid neemt, werkt niet alleen aan het succes van het bedrijf. Je verkleint risico’s, versterkt de weerbaarheid tegen schaarste en draagt zichtbaar bij aan een economie die minder afhankelijk is van nieuwe grondstoffen. Zo wordt de impact concreet: circulaire vooruitgang begint niet bij beleid, maar bij de dagelijkse keuzes die je nu al kunt maken.
